Web loyihalash: sayt tuzilmasi, prototip va dizayngacha kelishuv
Web loyihalash — dizayner maket ochishidan oldin bajariladigan ish: qaysi sahifalar kerak, ularda nima bo‘ladi va mijoz arizagacha qanday yetib boradi — hammasi shu bosqichda hal qilinadi. Uni o‘tkazib yuborsangiz, o‘zgartirishlar eng qimmat bosqichga — verstka va dasturlashga tushadi. Quyida ishlar tartibi, kelishuv uchun tekshiruv ro‘yxati va tipik xatolar keltirilgan.
Web loyihalash nima va nega dizayndan oldin kerak
Sayt loyihasi — bu hujjat va chizmalar to‘plami: maqsadlar, sahifalar xaritasi, har bir ekranning sxemasi va unda joylashadigan narsalar ro‘yxati. Natija chiroyli rasm emas, balki hamma tushunadigan reja: dizayner shu bo‘yicha chizadi, dasturchi quradi, buyurtmachi esa tekshiradi.
Reja bo‘lmasa, narx va muddatni faqat taxminan aytish mumkin. Sahifalar «yo‘l-yo‘lakay» qo‘shilaversa, har bir yangi tugma allaqachon chizilgan ishni qayta qilishni talab qiladi. Xato qanchalik kech topilsa, uni tuzatish shunchalik qimmat: sxemada bu bir soatlik ish, tayyor kodda esa bir necha kun.
Loyihalash dizaynni almashtirmaydi va murakkab dastur talab qilmaydi. Kichik sayt uchun jadval, sxema va oq-qora maket yetarli.
1-qadam: sayt maqsadi va tashrif buyuruvchi
Bitta jumladan boshlang: «Sayt tashrif buyuruvchi ... qilishi uchun kerak» — ariza qoldirishi, qo‘ng‘iroq qilishi yoki buyurtma berishi uchun. Maqsad uchta bo‘lsa ham, asosiysini tanlang; qolganlari ikkinchi darajali bo‘lib qoladi.
Keyin ikki-uch turdagi mehmonni tasvirlang: u nimani qidiradi, qaysi qurilmadan kiradi, murojaat qilishdan oldin qanday shubhalari bor. Ko‘pchilik saytga telefondan kiradi, shuning uchun ekranlarni avval smartfon uchun loyihalash maqsadga muvofiq.
Materiallarni yig‘ing: xizmat yoki tovarlar ro‘yxati, narxlar, matnlar, rasmlar, aloqa ma’lumotlari, litsenziya va hujjatlar. Materiallarning yetishmasligi muddat surilishining eng ko‘p uchraydigan sababi.
2-qadam: sayt tuzilmasi va sahifalar xaritasi
Sahifalar xaritasi — daraxtga o‘xshaydi: bosh sahifa, bo‘limlar va bo‘lim ichidagi sahifalar. Xizmat ko‘rsatuvchi sayt uchun odatiy tarkib: bosh sahifa, xizmatlar ro‘yxati, har bir xizmatning alohida sahifasi, kompaniya haqida, narxlar yoki hisob-kitob, aloqa. Qoida oddiy: har qanday muhim sahifaga bosh sahifadan ikki-uch marta bosib yetib borish kerak.
Har bir sahifa uchun yozib qo‘ying: vazifasi, qaysi qidiruv so‘rovi uchun yaratilgani, bloklar tartibi va asosiy chaqiriq tugmasi. Bloklarning odatiy tartibi: va’da beruvchi sarlavha, foydalar, ish qanday kechishi, narxlar, ishonch (hujjatlar, ish namunalari), savol-javoblar va ariza shakli.
Saytning qaysi tillarda bo‘lishini oldindan hal qiling. Rus va o‘zbek tillari oddiy tarjimadan iborat emas: matn uzunligi har xil chiqadi, shuning uchun bloklar ikkala variantga bardosh berishi, menyu va sahifa manzillari esa oldindan o‘ylab qo‘yilishi kerak.
3-qadam: prototip va dizayngacha kelishuv
Prototip — rang va rasmsiz ekranlar sxemasi: to‘rtburchaklar, yozuvlar va haqiqiy sarlavhalar. Uni istalgan sxema muharririda, hatto qog‘ozda ham chizish mumkin. «Lorem ipsum» o‘rniga haqiqiy matn qo‘ying: blok sig‘masligi shunda darrov ko‘rinadi.
Kelishuvni tekshiruv ro‘yxati bo‘yicha o‘tkazing: 1) har bir sahifaning maqsadi bor; 2) bosh sahifadan arizagacha yo‘l uch bosishdan oshmaydi; 3) ariza tugmasi va telefon har bir ekranda ko‘rinadi; 4) shakllarda maydonlar minimal; 5) mobil ekran hisobga olingan; 6) barcha materiallar va ularga mas’ul shaxslar ko‘rsatilgan.
Kelishilgan prototipni yozma ravishda mustahkamlang — yozishma yoki shartnoma ilovasi orqali. Shundan keyin yangi sahifa va bloklar qo‘shimcha ish hisoblanadi; bu oldindan kelishilgan bo‘lsa, normal holat. Buyurtmachi tomondan kelishuvchi shaxs bitta bo‘lsin: sayt beshta odamga ko‘rsatilib, har biri o‘zicha tahrir qilsa, muddat cho‘ziladi.
Muddatlar va narx nimalardan shakllanadi
Taxminiy muddat (orientir): vizitka sayt uchun loyihalash bir necha kundan bir haftagacha, korporativ sayt yoki internet-do‘kon uchun bir haftadan uch haftagacha davom etadi, bunga sizning javoblaringiz va kelishuvlar ham kiradi. Bu va’da emas, taxminiy ko‘rsatkich: asosiy kechikish odatda materiallar va kelishuvlar tomonida yuzaga keladi.
Loyihalash narxi ko‘pincha alohida ko‘rsatilmaydi, sayt qiymatiga kiritiladi. Unga sahifalar va shablonlar soni, katalog yoki shaxsiy kabinet borligi, tillar soni, integratsiyalar (to‘lov, CRM, yetkazib berish) va tahlil chuqurligi ta’sir qiladi. Agar loyihalash alohida xizmat sifatida buyurtma qilinsa, bozor bo‘yicha orientir taxminan 500 000 dan 5 000 000 so‘mgacha, hajmga qarab (orientir).
Doim aniqlab oling: chiqishda aynan nima olasiz — sahifalar xaritasi, prototip yoki texnik topshiriqmi? Tekshirib bo‘ladigan hujjat bo‘lmasa, siz faqat suhbat uchun to‘laysiz.
Web loyihalashdagi tipik xatolar
Birinchi xato — dizayndan boshlash: chiroyli maket chiziladi, keyin unga mazmun qidiriladi. Ikkinchisi — begona sayt tuzilmasini kimga va nima uchun kerakligini tushunmay ko‘chirish. Uchinchisi — narx va aloqa ma’lumotlarini yashirish hamda bosh menyuni o‘nta bandga to‘ldirish.
Keyingi xatolar: telefonni o‘ylamaslik, uzun shakllar qo‘yish, «Rahmat» sahifasi va 404 sahifani unutish, eski saytni ko‘chirishda sahifa manzillari va yo‘naltirishlarni rejalashtirmaslik. Oxirgisi muhim: manzillar yo‘qolsa, qidiruvdagi o‘rinlar ham yo‘qoladi.
Alohida xato — kelishuvni «og‘zaki» o‘tkazish. Og‘zaki gap unutiladi, yozma prototip esa ikkala tomonni himoya qiladi va keyingi bahslarni kamaytiradi.
Ko‘p beriladigan savollar
Kichik sayt uchun prototip kerakmi? Vizitka uchun sahifalar xaritasi va bosh sahifaning oddiy sxemasi yetadi, lekin bu qadamni o‘tkazib yubormang: u bir necha soat oladi va ko‘p tuzatishni tejaydi.
Loyihalash bilan kim shug‘ullanadi — dizayner yoki biznes egasi? Sxemani ijrochi tuzadi, ammo mazmunni — maqsad, xizmatlar, narxlar va ishonch isbotlarini — egasi beradi. Uning ishtirokisiz sxema umumiy, shablon ko‘rinishida chiqadi.
Kelishilgandan keyin tuzilmani o‘zgartirish mumkinmi? Mumkin, ammo dizayn boshlangandan keyingi har bir o‘zgarish alohida muddat va narxli qo‘shimcha ish bo‘ladi, shuning uchun prototipni darrov diqqat bilan tekshiring.
Loyihalash ishga kiritilgan sayt kerak bo‘lsa, Toshkentdagi 4 Digital studiyasining «Sayt yaratish (kalit topshirish asosida)» xizmatini ko‘ring — 1 399 000 so‘mdan. Biz tuzilma va prototipdan boshlaymiz, ularni siz bilan kelishamiz va faqat shundan keyin dizayn hamda ishlab chiqishga o‘tamiz.